ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣ ଏବଂ ମହାଭାରତ ଅନୁଯାୟୀ, ଦ୍ୱାରକାଧୀଶ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ୮ ଜଣ ପ୍ରମୁଖ ପାଟରାଣୀ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ‘ଅଷ୍ଟଭାର୍ଯ୍ୟା’ କୁହାଯାଇଛି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ଆଠ ଦିବ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ପୌରାଣିକ ତଥ୍ୟ:
୧. ରୁକ୍ମିଣୀ: ସେ ବିଦର୍ଭ ଦେଶର ରାଜା ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ ସାକ୍ଷାତ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅବତାର। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ଦ୍ୱାରକାର ମୁଖ୍ୟ ପାଟରାଣୀ। ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମୀ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବିବାହ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାତା ରୁକ୍ମିଣୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତ୍ର ଲେଖି ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବରରୁ ହରଣ କରି ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ମାତା ଅଟନ୍ତି।
୨. ସତ୍ୟଭାମା: ସେ ରାଜା ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ‘ଭୂଦେବୀ’ ଙ୍କ ଅବତାର ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି’ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପରେ ତାଙ୍କର ବିବାହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା। ନରକାସୁର ବଧ ସମୟରେ ସେ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଅସୁରକୁ ମାରିବାରେ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଥିଲା।
୩. ଜାମ୍ବବତୀ: ସେ ରାମାୟଣ କାଳର ମହାନ ଋକ୍ଷରାଜ (ଭାଲୁ) ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ସୁପୁତ୍ରୀ। ହଜିଯାଇଥିବା ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଗୁମ୍ଫାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ୨୮ ଦିନ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଶେଷରେ ଜାମ୍ବବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ରୂପରେ ଚିହ୍ନିପାରିଥିଲେ ଏବଂ ମଣି ସହିତ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାମ୍ବଙ୍କ ମାତା।
୪. କାଳିନ୍ଦୀ: ସେ ସାକ୍ଷାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀର ଦେବୀ। ଖାଣ୍ଡବ ବନ ଦହନ ସମୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତି ରୂପରେ ପାଇବା ପାଇଁ ଯମୁନା କୂଳରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
୫. ମିତ୍ରବିନ୍ଦା: ସେ ଅବନ୍ତୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ ଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପିଉସୀ ରାଜାଧିଦେବୀଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିନ୍ଦ ଏବଂ ଅନୁବିନ୍ଦ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସମର୍ଥକ ଥିବାରୁ ଏହି ବିବାହର ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ। ତେଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବରରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହରଣ କରିଥିଲେ।
୬. ସତ୍ୟା (ନଗ୍ନଜିତୀ): ସେ କୋଶଳ (ଅଯୋଧ୍ୟା) ଦେଶର ରାଜା ନଗ୍ନଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ରାଜା ସର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲେ ଯେ ଯିଏ ୭ଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଷଣ୍ଢଙ୍କୁ ଏକାସାଙ୍ଗେ ଆୟତ୍ତ କରିପାରିବ, ସେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକାସାଙ୍ଗେ ୭ଟି ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେହି ହିଂସ୍ର ଷଣ୍ଢଗୁଡ଼ିକୁ ଆୟତ୍ତ କରି ସତ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
୭. ଭଦ୍ରା: ସେ କୈକେୟ ଦେଶର ରାଜକୁମାରୀ ଥିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟତମ ପିଉସୀ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ (ସନ୍ତର୍ଦ୍ଦନ ଆଦି) ବିନା କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ବା ସର୍ତ୍ତରେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ତଥା ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଭଉଣୀଙ୍କ ବିବାହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ କରାଇଥିଲେ।
୮. ଲକ୍ଷ୍ମଣା: ସେ ମଦ୍ର ଦେଶର ରାଜା ବୃହତ୍ସେନଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ସେ ମହର୍ଷି ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଶୁଣି ମନେ ମନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତି ରୂପରେ ବାଛି ସାରିଥିଲେ। ଜରାସନ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଭଳି ବଳଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବରରୁ ଏକାକୀ ହରଣ କରି ଦ୍ୱାରକା ନେଇଆସିଥିଲେ।
