ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଜୁନାଗଡ଼ ସହରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜା ପାଉଥିବା ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କର ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ସହରର ହୃଦୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଜଗତ ଜନନୀ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରକାଶ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିବା ଏହି ମନ୍ଦିର, ବିଶେଷକରି ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଏବଂ ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ବାହାରର ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ। ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଗଭୀର ପରମ୍ପରା, ରୀତିନୀତି ଏବଂ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ଅଟଳ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଏହି ଲେଖା ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଇତିହାସ, ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଐତିହ୍ୟକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାର ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ ମାତ୍ର, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ପବିତ୍ର କୋଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନର ଏକ ଝଲକ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ ଯେ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ ହେଉଛନ୍ତି କଳାହାଣ୍ଡିର ପୁରୁଣା ରାଜଧାନୀ ଜେନାବଳୀ ପାଟଣା ତଥା ଆଧୁନିକ ଜୁନାଗଡ ସହରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ। ପୌରାଣିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ ହେଉଛନ୍ତି ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ପୌରାଣିକ ନଗରୀ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣ ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଲଙ୍କିନି କିମ୍ବା ଲଙ୍କା ଦେବୀ ବୋଲି ନାମିତ କରାଯାଇଥିବାର ପୌରଣିକ ମତ ରହିଛି। ସେହିପରି ଛିନ୍ଦକନାଗ ବଂଶଜ ରାଜା ସୋମେଶ୍ଵର ଦେବ ଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ସୋନପୁର ଅଞ୍ଚଳ (ପଶ୍ଚିମା ଲଙ୍କା)ରେ ଦେବୀ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରି ସେଠାକାର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଛିନ୍ଦକନାଗ ବଂଶଜ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ତେଲୁଗୁ ଚୋଡ଼ମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସକ (ଜମିଦାର) ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିବାର ପ୍ରମାଣ ରହିଛି। ଆଜି ମଧ୍ୟ ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ ମହାନଦୀର ତଳଭାଗରେ ଏକ ସମତଳ ପଥୁରିଆ ଦ୍ୱୀପରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ମହାନଦୀ ର ଜଳାବର୍ତ୍ତ କୁ “ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ ଦରହ” ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ହାତୀ ନଦୀ ଏବଂ ତେଲ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା କୂଳରେ ଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରୁ ଜୁନାଗଡ଼ ସହର ଅନ୍ୟତମ। ସୋମ, କଳାଚୁରୀ, ଛିନ୍ଦକନାଗ, ଗଙ୍ଗ ଏବଂ ନାଗ ରାଜବଂଶର ଧ୍ୱଂସାବଶେଷ ଜୁନାଗଡ଼ ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ପଡି ରହିଛି। ୧୮୫୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଜୁନାଗଡ ରୁ ରାଜଧାନୀ ଭବାନୀପାଟଣାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଥିଲା। ଜୁନାଗଡ ବା ପ୍ରାକ୍ତନ ଜେନାବଳୀ ପାଟଣା କଳାହାଣ୍ଡି ଏବଂ ତ୍ରିକଳିଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜଧାନୀ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା।
ଜୁନାଗଡ଼ ସହରକୁ କୋଇଲାବତୀପାଟଣା ଏବଂ ଜେନାବଲିପାଟଣା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିବା ବିଷୟରେ “ସାରଳା ମହାଭାରତ” ରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଜୁନାଗଡ଼ର ଅତୀତ ଗୌରବର ପ୍ରମାଣ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ, କନକଦୁର୍ଗା, ବୁଢାରାଜା, ସୋମେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ଏବଂ ଦଧିବାମନ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଅନେକ ଶାକ୍ତ, ଶୈବ ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ଦିରରୁ ମିଳିପାରିବ। ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ସମୟର ଅନେକ ଭୈରବ ପ୍ରତିମା ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ରହିଛି। ଦେବୀ “ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜନତା ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଦେବୀ ଲଙ୍କେଶ୍ଵରୀ ଙ୍କ ପୀଠ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଶାକ୍ତ ଏବଂ ତାନ୍ତ୍ରିକ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଛିନ୍ଦକନାଗ, ଗଙ୍ଗ ଏବଂ ନାଗ ରାଜବଂଶ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିର ପାଳକ ଦେବୀ ଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀ ଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଜଡିତ। ଲୋକପ୍ରିୟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ବାଙ୍କ ପାଇକ, ଜଣେ ଯୋଦ୍ଧା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ରାଜା ଙ୍କ ଆଦେଶ ରେ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଆଣିଥିଲେ। ପ୍ରକୃତରେ ବାଙ୍କ ପାଇକମାନେ ଶତ୍ରୁକୁ ପରାସ୍ତ କରି ପ୍ରଥମେ ବୀର ବାଦ୍ୟ ଘୁମୁରା ବଜାଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଜେନାବଲିପାଟଣା ର ରାଜଧାନୀ ସହର ବର୍ତ୍ତମାନର ଜୁନାଗଡ଼କୁ ଆଣିଥିଲେ। ଏହି କିମ୍ବଦନ୍ତୀଟି ସେହି ସମୟ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇପାରେ ଯେତେବେଳେ ସୋମବଂଶୀ ରାଜା ମାନେ ଛିନ୍ଦକାନାଗ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ କିମ୍ବା ଗଙ୍ଗମାନେ କାଲାଚୁରୀ ମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ। ଘଟଣାକ୍ରମେ ବିଜୟୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରାଧୀନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆଣି ସେମାନଙ୍କ ରାଜଧାନୀରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ସମ୍ମାନର ବିଷୟ ଥିଲା। ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୧ଶରୁ ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ କୋଶଳ ଏବଂ ତ୍ରିକଳିଙ୍ଗରେ ସୋମବଂଶୀ, କଳାଚୁରୀ ଏବଂ ଛିନ୍ଦକାନାଗ ଏବଂ ଗଙ୍ଗ ରାଜବଂଶ ମଧ୍ୟରେ ନିରନ୍ତର ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ମହା ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କଳାହାଣ୍ଡି-ତ୍ରିକଳିଙ୍ଗାଧିପତି ହେବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ପାଲଟିଥିଲା। ଜୁନାଗଡ଼ରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ସତୀ ଏବଂ ବୀର ପଥର ମିଳିଲା ଯାହା ଦୀର୍ଘ ଯୁଦ୍ଧର ସୂଚକ। ମା ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ଯିଏ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଜୟ ଏବଂ ସଫଳତା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ ବରଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି।
ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ତାରିଖ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ପ୍ରତିମାଗତ ଶୈଳୀ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ମତରେ, ମା ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଚାରିଟି ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି। ଦେବୀ ପଦ୍ମ ସିଂହାସନରେ ବଜ୍ରପର୍ଣଙ୍କ ମୁଦ୍ରାରେ ବିରାଜମାନ। ସେ ଯଥାକ୍ରମେ ଉପର ବାମ ଏବଂ ଡାହାଣ ହାତରେ ଶଙ୍ଖ ଏବଂ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତଳ ଡାହାଣ ହାତରେ ବରଦ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ବାମ ହାତରେ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ଜିଭ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ପ୍ରତିମାଟି କଳା କ୍ଲୋରାଇଟ୍ ପଥରରେ ୩୨”/୧୬” ପରିମାପ ସହିତ ଆଚ୍ଛାଦିତ। କାଳୀଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ କରିବାର ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଅନନ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରକାରର ଏକମାତ୍ର। ଦେବୀ ଙ୍କୁ ବନଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୂଜା କରାଯିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି।
ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ମୁଖରେ ଜୁନାଗଡ଼ରେ ତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ରେ ଏକ ଚାରି ହାତ ବିଶିଷ୍ଟ କାଳୀ ପ୍ରତିମା (ସ୍ଥାନୀୟ ଭକ୍ତଙ୍କ ମତରେ ସମଲେଶ୍ୱରୀ) ରହିଛି ଯାହା ଉପର ଏବଂ ତଳ ଡାହାଣ ହାତରେ ଖଣ୍ଡା ଏବଂ କଟା ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଉପର ତଥା ତଳ ବାମ ହାତରେ ଖପୁରୀ ପାନପାତ୍ର ଏବଂ ନାକ ଧରି ଏକ ଶବ ଉପରେ ନାଚୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟାମାନ (ପ୍ରଦର୍ଶିତ – ପ୍ରଭୁ ମହାକାଳ ଶବ ରୂପରେ) ହୋଇଛନ୍ତି। ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୧ଶରୁ ୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକକଥା ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ପରାସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବଳି ଦିଆଯାଇଥିବାର ଜନଶ୍ରୁତି ରହିଛି କିନ୍ତୁ ସେହି ପରମ୍ପରା ଗୁଡିକ ଅତୀତ ର ଅମା ଅନ୍ଧକାର ରେ କେଉଁଠି ହଜି ଯାଇଛି।
ଦେବୀ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ନାମରେ ଅନେକ ଲୋକକଥା ଏବଂ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅଛି। ଯୁଦ୍ଧ ଦେବୀ ବ୍ୟତୀତ ସେ ବହୁତ ଜୀବନ୍ତ ଏବଂ କ୍ରୋଧୀ ହୋଇଥିବାର ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। ସ୍ଥାନୀୟ ଅନେକ ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ ଦେବୀ ମା ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ ଝିଅ ରୂପରେ ବାହାରକୁ ଆସି ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ସହିତ “ବୋରିଆ ନୃତ୍ୟ”ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ବୋରିଆ ନୃତ୍ୟ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରକାର ଯେଉଁଠାରେ ଝିଅମାନେ କୌଣସି ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବିନା ସ୍ୱରଚିତ ଗୀତ ଗାଇଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ଲୋକକଥା କହେ ଯେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଯେତେବେଳେ ପୁରୋହିତ ମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ଜଣେ କାଚ ଚୁଡ଼ି ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଚୁଡିବାଳା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ମନ୍ଦିରରୁ ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ ବୋଧ ହୁଏ ଝିଅ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କାଚ ଚୁଡ଼ି କିଣି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ପାଉଣା ପାଇବାକୁ କହିଥିବାର ଜଣାଇଲେ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ଦାବି କଲେ। ପୁରୋହିତ ଦେବୀ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ କାରନାମା ବୁଝି ପାରିଲେ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଚୁଡିବାଳାକୁ ବିଦା କରିଦେଲେ। ମନ୍ଦିର ଗର୍ଭଗୃହ ଭିତରେ ପୁରୋହିତ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜର ବିରକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କଲେ ଏବଂ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର କାଚ ଚୁଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ମୂର୍ତ୍ତିରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲା। ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ, ଦେବୀ ଏତେ କ୍ରୋଧିତ ଥିଲେ ଯେ ମୂଳ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଭତ୍ରାଯୋର ଏବଂ ହାତୀନଦୀର ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳରେ “ଦୋମୁହାଣ” ନିକଟରେ ବିସର୍ଜନ କରି ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର “ପ୍ରତ୍ୟାଙ୍ଗିରା ତନ୍ତ୍ର” ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଅନ୍ୟ ଏକ ଲୋକ କଥା ଅନୁସାରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଆଣିବା ପରେ ସୋନପୁରସ୍ଥିତ ଦେବୀ ଲଙ୍କେଶ୍ଵରୀ ଙ୍କ ପୀଠ ରେ ପୁନଃ ଶକ୍ତି ସଂଚାର କରାଯାଇ ସେଠାରୁ ଅଣାଯାଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ର ମନ୍ଦିର ରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିବା କୁହାଯାଏ।
ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ ହେଉଛି ମୂଳାଷ୍ଟମୀ ରାତିରେ ଖଣ୍ଡାବସା। ଗୁପ୍ତ ରୀତିନୀତି ପରେ କଳାହାଣ୍ଡିର ମହାରାଜା ମା’ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଦୁଇଟି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଖଣ୍ଡାକୁ ମୂର୍ତ୍ତି ର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇ ଗଦା ଅକ୍ଷଟ ଚାଉଳ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ଖଣ୍ଡା ସିଧା ରହିଲେ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ଏବଂ କୌଣସି ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଢଳି ପଡ଼ିଲେ ଏହା ଶଯ୍ୟାଶଙ୍କାର ସୂଚକ।
ସନ୧୮୪୯-୫୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଜୁନାଗଡ଼ରେ ମହାମାରୀ ବ୍ୟାପିବା ଯୋଗୁଁ ରାଜଧାନୀ ଭବାନୀପାଟଣାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବା ପରେ, ଭବାନୀପାଟଣାର ଦେବୀ ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ ରାଜପରିବାରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ହୋଇଗଲେ, ଯିଏ ରାଜବଂଶର ପ୍ରାଚୀନ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଥିଲେ। ତଥାପି ମା ଲଙ୍କେଶ୍ଵରୀ ଜୁନାଗଡ଼ର ଅଞ୍ଚଳ ର ଲୋକଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ମିଥ୍ୟା ଶପଥ ନେବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶାଶ୍ଵତ ପଣ୍ଡା
ଗବେଷଣା ଛାତ୍ର
ଜୁନାଗଡ, କଳାହାଣ୍ଡି, ଓଡ଼ିଶା
ମୋ : +91 9437362929
