ଡା. ବେଦ ପ୍ରକାଶ ବଗର୍ତ୍ତୀ
ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଅନିୟମିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟପେୟର ଅସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଜଟିଳ ରୋଗ ମାନବ ସମାଜକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରୁଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ‘ବାତରକ୍ତ’ ଅନ୍ୟତମ, ଯାହାକୁ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାଧି ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି। ଏହା କୁପିତ ବାୟୁ (ବାତ) ଏବଂ ଦୂଷିତ ରକ୍ତର ସଂମିଶ୍ରଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ବିଶେଷ କରି ସୁକୁମାର ଏବଂ ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ କମ୍ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ରୋଗରେ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ‘ଆଢ୍ୟରୋଗ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନରେ ଏହାକୁ ଗାଉଟ୍, ଇନଫ୍ଲାମେଟୋରୀ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍ ଏବଂ ଭାସ୍କୁଲାଇଟିସ୍ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଇଥାଏ।
ବାତରକ୍ତର କାରଣ: ଆପଣଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ? ବାତରକ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଭୁଲ୍ ଆହାର ଏବଂ ବିହାର। ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ, ଅତ୍ୟଧିକ ଲୁଣିଆ, ଖଟା, ରାଗ ଏବଂ କ୍ଷାରଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସେବନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରେ ରକ୍ତ ଦୂଷିତ ହୋଇଥାଏ। ଏଥିସହିତ ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ୍ୟପାନ, ଦହି, ମୂଳା, ବିରି, କୁଳଥ ଏବଂ ପୁରୁଣା ଶୁଖିଲା ମାଂସ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଥାଏ। କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ‘ବିରୁଦ୍ଧ ଆହାର’ ଅର୍ଥାତ୍ ଏକାସଙ୍ଗେ ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ରକ୍ତକୁ ବିକୃତ କରିଥାଏ। ଜୀବନଶୈଳୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଦିନରେ ଶୋଇବା, ରାତିରେ ଅନିଦ୍ରା ରହିବା, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧ କରିବା ଏବଂ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ ଆଦୌ ନକରିବା ବାତରକ୍ତର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଯାନବାହନରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଗରମ ସମୟରେ ଅଧିକ ଚଲାବୁଲା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ବାୟୁ କୁପିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବିକୃତ ବାୟୁ ଦୂଷିତ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଗଣ୍ଠିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାଏ।
ରୋଗର ପ୍ରକାର ଓ ଲକ୍ଷଣ: କେମିତି ଚିହ୍ନିବେ? ବାତରକ୍ତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯାଏ: ଉତ୍ତାନ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର। ୧. ଉତ୍ତାନ ବାତରକ୍ତ: ଏହା ଚର୍ମ ଏବଂ ମାଂସପେଶୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥାଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଚର୍ମରେ କଣ୍ଡୁ , ଦାହ , ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଚର୍ମର ରଙ୍ଗ ତମ୍ବା ପରି କିମ୍ବା କଳା ପଡ଼ିଯିବା। ୨. ଗମ୍ଭୀର ବାତରକ୍ତ: ଯେତେବେଳେ ଏହି ରୋଗ ଶରୀରର ଗଭୀର ଧାତୁ ଏବଂ ଅସ୍ଥି ଗଣ୍ଠିକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଗମ୍ଭୀର ବାତରକ୍ତ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ଗଣ୍ଠିଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବଳ ଫୁଲା, କଠିନତା ଏବଂ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇଥାଏ। ବିଶେଷ କରି ପାଦର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ହାତ-ପାଦର ଛୋଟ ଛୋଟ ଗଣ୍ଠିଗୁଡ଼ିକ ଏଥିରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି। ରୋଗ ବଢ଼ିଲେ ଗଣ୍ଠିଗୁଡ଼ିକ ବଙ୍କା ହୋଇଯିବା କିମ୍ବା ରୋଗୀ ଛୋଟେଇବା ପରି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦିଏ।
ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି: ଏକ ସମଗ୍ର ସମାଧାନ ବାତରକ୍ତର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆୟୁର୍ବେଦରେ କେତେକ ବିଶେଷ ପଦ୍ଧତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ରକ୍ତମୋକ୍ଷଣ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଜଳୌକା କିମ୍ବା ଶୃଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରି ଶରୀରରୁ ଦୂଷିତ ରକ୍ତ ବାହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଦାହରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ବସ୍ତି ଚିକିତ୍ସା ହେଉଛି ବାତରକ୍ତ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧ, ଯାହା ବାୟୁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ପିଣ୍ଡ ତୈଳ ପରି ବିଶେଷ ଔଷଧୀୟ ତେଲର ମର୍ଦ୍ଦନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲେପ ବାହ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ରୋଗୀର ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ମୃଦୁ ବିରେଚନ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଶରୀରରୁ ବିଷାକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବାହାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ପଥ୍ୟ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ପ୍ରତିଷେଧକ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସା ବାତରକ୍ତରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟପେୟ ଉପରେ ସଂଯମତା ରଖିବା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ପୁରୁଣା ଯବ, ଗହମ, ଶାଳି ଚାଉଳ ଏବଂ ମୁଗ ଡାଲି ସେବନ କରିବା ହିତକର। ଖାଦ୍ୟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ଘିଅ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଅତ୍ୟଧିକ ରାଗ, ଖଟା ଏବଂ ଲୁଣିଆ ଖାଦ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଖରାରେ ଅଧିକ ସମୟ ନ ରହିବା ଏବଂ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ ଓ ବ୍ୟାୟାମକୁ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଅଭ୍ୟାସରେ ସାମିଲ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗକୁ ରୋକାଯାଇପାରିବ। ବାତରକ୍ତ ଏକ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ରୋଗ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ନିଦାନ ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଚିକିତ୍ସା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଲ କରାଯାଇପାରେ। ରୋଗ ପୁରୁଣା ହେଲେ ଏହା ଅସାଧ୍ୟ ହୋଇପଡ଼େ, ତେଣୁ ପ୍ରାଥମିକ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେବା ମାତ୍ରେ ଜଣେ ବିଜ୍ଞ ଆୟୁର୍ବେଦ ବୈଦ୍ୟଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ। ମନେରଖନ୍ତୁ, ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ହିଁ ସୁସ୍ଥ ରହିବାର ମୂଳମନ୍ତ୍ର।
ବି.ଏ.ଏମ୍.ଏସ୍. (ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)
ଗ୍ରାମ/ପୋଷ୍ଟ: ବିଜେପୁର, ଥାନା: ଟିଟିଲାଗଡ଼, ଜିଲ୍ଲା: ବଲାଙ୍ଗୀର
ମୋ: 9668823481
