ବରବରୀକ ଥିଲେ ଭୀମଙ୍କ ପୁତ୍ର ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ପୁଅ। ସେ ଜଣେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ ଏବଂ ମାତା ଶକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ତିନୋଟି ଅମୋଘ ବାଣ ବରଦାନ ସ୍ୱରୂପ ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବିଶେଷତ୍ୱ ଥିଲା ଯେ, ସେ ମାତ୍ର ତିନୋଟି ବାଣରେ ସମଗ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ସମାପ୍ତ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ରଖୁଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ବରବରୀକ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ବାହାରିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ କଥା ଦେଇଥିଲେ ଯେ – “ଯେଉଁ ପକ୍ଷ ହାରୁଥିବ, ମୁଁ ସେହି ପକ୍ଷରୁ ଲଢ଼ିବି।” ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇପାରେ। କାରଣ ଯଦି ବରବରୀକ କୌରବଙ୍କ ପକ୍ଷ ନିଅନ୍ତି, ତେବେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ। କୃଷ୍ଣ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଯାଇ ବରବରୀକଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ କହିଲେ। ବରବରୀକ ଗୋଟିଏ ବାଣ ମାରି ଏକ ବିଶାଳ ବଟବୃକ୍ଷର ସମସ୍ତ ପତ୍ରକୁ କଣା କରିଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ନିଜ ପାଦ ତଳେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବରବରୀକଙ୍କ ବାଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ପାଖରେ ଅଟକି ଗଲା, ଯାହା ସୂଚାଉଥିଲା ଯେ ପାଦ ତଳେ ବି ଏକ ପତ୍ର ଅଛି। କୃଷ୍ଣ ବରବରୀକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ବୀରର ବଳିଦାନ ଆବଶ୍ୟକ, ତୁମେ କ’ଣ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଦାନ କରିପାରିବ?” ବରବରୀକ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏହା ସାଧାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହଁନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ। ବରବରୀକ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଲେ – ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ କଟାମୁଣ୍ଡକୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରଖିଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ପୂରା ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିପାରିବେ। ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାର ଆସିଲା ଯେ କିଏ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା। କେହି କହିଲେ ଅର୍ଜୁନ, ତ କେହି କହିଲେ ଭୀମ। ସମସ୍ତେ ସେହି କଟାମୁଣ୍ଡ (ବରବରୀକ) ପାଖକୁ ଗଲେ କାରଣ ସେ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଥିଲେ। ବରବରୀକ ହସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ: “ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ଅର୍ଜୁନ ବା ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ। ମୁଁ କେବଳ ଦେଖିଲି ଯେ ଚାରିଆଡ଼େ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଘୂରୁଛି ଏବଂ ମାଆ କାଳୀଙ୍କ ଖପର ରକ୍ତ ପାନ କରୁଛି। ଯୁଦ୍ଧ ତ କେବଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାୟାରେ ହିଁ ଜିତାଯାଇଛି।” ଏହି ଶୁଣି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଅହଂକାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା। କୃଷ୍ଣ ବରବରୀକଙ୍କ ତ୍ୟାଗରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ ଯେ କଳିଯୁଗରେ ସେ ନିଜ ନାମ ‘ଶ୍ୟାମ’ (ଖାଟୁ ଶ୍ୟାମ) ନାମରେ ପୂଜା ପାଇବେ।
