ଓଡ଼ିଶାର ସୂରବଂଶୀ ଗଜପତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବ (୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀ) କାଞ୍ଚିର ରାଜକୁମାରୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। କାଞ୍ଚି ରାଜା ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମତି ଜଣାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଗଜପତିଙ୍କୁ “ଛେରା ପହଁରା” (ରଥ ଉପରେ ଝାଡ଼ୁ ମାରିବା) କରୁଥିବାର ଦେଖି ସେ ମନ ବଦଳାଇ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ ଜଣେ ଚଣ୍ଡାଳ (ଝାଡ଼ୁଦାର) ହାତରେ ଦେବିନାହିଁ।” ଏହି ଅପମାନର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ଗଜପତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବ କାଞ୍ଚି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମ ଥର ସେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଫେରିଲେ। ମ୍ରିୟମାଣ ହୋଇ ସେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ଦେଲେ ଯେ ସେ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବେ। ଗଜପତି ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ, ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଆଗରେ ଦୁଇଜଣ ସୈନିକ ଚାଲିଥିଲେ – ଜଣେ ଧଳା ଘୋଡ଼ାରେ (ଜଗନ୍ନାଥ) ଓ ଜଣେ କଳା ଘୋଡ଼ାରେ (ବଳଭଦ୍ର)। ବାଟରେ ଚିଲିକା କୂଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୋଷ ଲାଗିବାରୁ ମାଣିକ ନାମକ ଜଣେ ଗଉଡୁଣୀଠାରୁ ଦହି ପିଇଲେ। ଦହିର ମୂଲ୍ୟ ବାବଦରେ ସେମାନେ ନିଜ ହାତର ରତ୍ନମୁଦି ମାଣିକକୁ ଦେଇ କହିଲେ, “ପଛରେ ଆମ ରାଜା ଆସୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଏହି ମୁଦି ଦେଖାଇ ପଇସା ମାଗିନେବୁ।” ଗଜପତି ଯେତେବେଳେ ମାଣିକଠାରୁ ସେହି ମୁଦି ଦେଖିଲେ, ସେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ସ୍ୱୟଂ ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଭଗବାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଗଜପତି କାଞ୍ଚି ଜୟ କଲେ ଏବଂ ରାଜକୁମାରୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ନେଇ ଆସିଲେ। ସେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ଏହି ଝିଅକୁ ନେଇ କୌଣସି ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କରିଦିଅ।” ଚତୁର ମନ୍ତ୍ରୀ ରଥଯାତ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଗଜପତି ରଥ ଉପରେ ଛେରା ପହଁରା କରୁଥିଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଆଣି କହିଲେ – “ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ଆପଣଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ ଚଣ୍ଡାଳ (ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବକ) ଆଉ କିଏ ଅଛି?” ଗଜପତି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ଐତିହାସିକ ସତ୍ୟ: ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ରାଜା ଥିଲେ ଏବଂ କାଞ୍ଚି ବିଜୟ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ବଡ଼ ଉପଲବ୍ଧି ଥିଲା। ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଭାବ: ପୁରୀ ମନ୍ଦିରର ଜଗମୋହନରେ ଏହି “କାଞ୍ଚି ଅଭିଯାନ”ର ଚିତ୍ର ଆଜି ବି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଶିକ୍ଷା: ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ ସେବା ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଅହଂକାର ଅପେକ୍ଷା ଭକ୍ତିର ଜୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ।
