ପୌରାଣିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି: ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ କିଛି ବି ନଥିଲା। ନା ଆକାଶ, ନା ପୃଥିବୀ, ନା ଦିନ, ନା ରାତି। ଚାରିଆଡ଼େ କେବଳ ଏକ ଗଭୀର, ଅନ୍ଧକାରମୟ ଶୂନ୍ୟତା ଥିଲା। ସେହି ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଚୈତନ୍ୟମୟ ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲା। ସେହି ଶୂନ୍ୟତା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର, କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଖର ତେଜସ୍ୱୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡା ସଦୃଶ୍ୟ ପିଣ୍ଡର ଆବିର୍ଭାବ ହେଲା। ଏହାକୁ ପୁରାଣରେ “ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ” କୁହାଯାଏ। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଶକ୍ତି ଏକୀଭୂତ ହୋଇ ରହିଥିଲା। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେହି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ଚାପ ଏତେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ଯେ, ଏହା ସହ୍ୟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ହଠାତ୍ ଏକ ବିଶାଳ, ଶବ୍ଦମୟ ବିସ୍ଫୋରଣ (Big Bang) ହେଲା। ସେହି ବିସ୍ଫୋରଣରୁ ତେଜସ୍ୱୀ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଚାରିଆଡ଼େ ବିଛାଡ଼ି ହୋଇଗଲେ। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ଉପର ଭାଗରୁ ‘ଆକାଶ’ (Heaven) ଏବଂ ତଳ ଭାଗରୁ ‘ପୃଥିବୀ’ (Earth) ର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ମଝିରେ ‘ବାୟୁ’ (Space) ରଚିତ ହେଲା। ବିସ୍ଫୋରଣରୁ ସୃଷ୍ଟ ତେଜସ୍ୱୀ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ପରେ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ଗାଲାକ୍ସି ଭାବେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ସେହି ଗୋଟିଏ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପିଣ୍ଡରୁ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିସ୍ତାର ହେଲା।
ଏହା ବିଜ୍ଞାନ ସହିତ କିପରି ଜଡ଼ିତ: ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କାହାଣୀ ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନର “Big Bang Theory” (ବିଗ୍ ବ୍ୟାଙ୍ଗ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ) ର ମୂଳ ଧାରଣାକୁ ସୂଚାଏ। ବିଜ୍ଞାନ କୁହେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ସବୁକିଛି ଏକ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର, ଅତି ଗରମ ଏବଂ ଅତି ଘନ ପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ‘ସିଙ୍ଗୁଲାରିଟି’ କୁହାଯାଏ। ଆମର ‘ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ’ ଠିକ୍ ଏହି ସିଙ୍ଗୁଲାରିଟିର ପ୍ରତୀକ। ପ୍ରାୟ ୧୩.୮ ବିଲିୟନ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ, ସେହି ସିଙ୍ଗୁଲାରିଟିରେ ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବିସ୍ଫୋରଣ ହେଲା। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ବିସ୍ଫୋରଣ ଠିକ୍ ଏହି ବିଗ୍ ବ୍ୟାଙ୍ଗ୍କୁ ଦର୍ଶାଏ। ବିସ୍ଫୋରଣ ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭରୁ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହେବା କଥାଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏହି ବିସ୍ତାରକୁ ସୂଚାଏ। ଋଗ୍ବେଦର ‘ନାସଦୀୟ ସୂକ୍ତ’ ଏବଂ ‘ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସୂକ୍ତ’ରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଏହି ଜଟିଳ ଧାରଣାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସହ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ମିଳିଯାଏ।
