ଶୈଶବ ହେଉଛି ଜୀବନର ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମୟ, ଯେଉଁଠି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବାର ସାହସ ଏବଂ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବାର ଅଭିଳାଷ ଥାଏ। ଏହା ଏକ ଏମିତି ସମୟ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଶିଶୁ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଗଠନ କରିବା ସହ ଦୁନିଆକୁ ନୂଆ ଆଖିରେ ଦେଖିବାକୁ ଶିଖେ। ମାତ୍ର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ବିଷୟ, ଆମ ସମାଜରେ ଆଜି ବି ‘ବାଲ୍ୟ ବିବାହ’ ନାମକ ଏକ କଳାବାଦଲ ଅନେକ ଶିଶୁଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଗ୍ରାସ କରିଚାଲିଛି। ଯେଉଁ ବୟସରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ହାତରେ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ଖେଳନା ଏବଂ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ରହିବା କଥା, ସେହି ଅପରିପକ୍ୱ ବୟସରେ ସେମାନଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ସଂସାରର ଗୁରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଲଦି ଦିଆଯିବା କେବଳ ଏକ ସାମାଜିକ କୁପ୍ରଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଗୁରୁତର ମାନବିକ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ। ବାଲ୍ୟ ବିବାହର ଚେର ଆମ ସମାଜର ଅଶିକ୍ଷା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ମନୋଭାବ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଅନେକ ସମୟରେ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଶୋଚନୀୟ ହେବା କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ନିରାପତ୍ତାର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ ପିତାମାତାମାନେ ନିଜର କୋମଳମତି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ବିବାହ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି। ଏହି କୁତ୍ସିତ ପ୍ରଥା ଯୋଗୁଁ ବିଶେଷ କରି କନ୍ୟା ସନ୍ତାନମାନେ ନିଜର ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହାର ପରିଣାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାବହ। ଶାରୀରିକ ଏବଂ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଅପରିପକ୍ୱ ଝିଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରନ୍ତି, ତାହା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ଓ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ସାଜିଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା, ଜଣେ ଶିଶୁ କନ୍ୟା ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାରର ପ୍ରଗତି ଅଟକି ଯାଏ। ସେମାନେ ନିଜର ପରିଚୟ ହରାଇ କେବଳ ଚାରିକାନ୍ଥ ଭିତରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିଯାନ୍ତି। ପୁଅମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ବୟସରୁ ପାରିବାରିକ ବୋଝ ତଳେ ଚାପି ଦିଏ, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା କୌଶଳ ବିକାଶ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ବଞ୍ଚାଇ ରଖେ। ଯଦିଓ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ବିଭିନ୍ନ କଠୋର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସମାଜ ମଙ୍ଗଳ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି, ତଥାପି କେବଳ ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦୂର ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ସମାଜର ମାନସିକତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇବା ସହ ବାଲ୍ୟ ବିବାହର କୁଫଳ ସମ୍ପର୍କରେ ବ୍ୟାପକ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ହେବ। ଆମକୁ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ, ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ଜରୁରୀ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିଟି ଝିଅ ଶିକ୍ଷିତ ହେବେ ଏବଂ ନିଜ ଗୋଡ଼ରେ ନିଜେ ଛିଡ଼ା ହେବେ, ସେତେବେଳେ ହିଁ ସମାଜରୁ ଏହି କଳଙ୍କିତ ପ୍ରଥା ଦୂର ହୋଇପାରିବ। ପ୍ରତିଟି ଶିଶୁର ହସକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ଡେଣା ଲଗାଇ ଉଡ଼ିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦେବା ହିଁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ସାମାଜିକ ତଥା ନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଏହି କୁପ୍ରଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରତିଟି ଶିଶୁର ଶୈଶବକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ହିଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ବିକଶିତ ପୃଥିବୀ ଗଠନ ଦିଗରେ ପ୍ରକୃତ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ। ବାଲ୍ୟ ବିବାହକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଶପଥ ନେବା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ହିଁ ସମୟର ଆହ୍ୱାନ।
ଡ଼. ଅନିଲ ପ୍ରସାଦ ସାହୁ
ସହକାରୀ ଶିକ୍ଷକ, ରୁପ୍ରାରୋଡ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ନର୍ଲା, କଳାହାଣ୍ଡି
