ଉତ୍କଳର ଇତିହାସ କେବଳ ଅତୀତର କିଛି ଘଟଣାବଳୀର ନିର୍ଜୀବ ଦଲିଲ ନୁହେଁ,ଏହା ଯୁଗଯୁଗାନ୍ତରର ସାଧନା, ସଂଘର୍ଷ, ସାହସ, ସୃଜନଶୀଳତା ଓ ଅସୀମ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ ରଚିତ ଏକ ଜାତିର ଅମର ମହାକାବ୍ୟ। ଏହି ମାଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧୂଳିକଣାରେ ନିହିତ ରହିଛି ଗୌରବର ଗାଥା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଐତିହାସିକ ସ୍ମୃତିରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୁଏ ଏକ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଜାତିର ଆତ୍ମଘୋଷଣା। ଉତ୍କଳର ସେହି ଗୌରବୋଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅତୀତର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ ହେଉଛି ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ। ଏହା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, କେବଳ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଆଚାର ନୁହେଁ,ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସାମୁଦ୍ରିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ବୈଭବ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଉଦାରତା ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଜାତୀୟ ଅସ୍ମିତାର ଏକ ଅମ୍ଳାନ ଆଖ୍ୟାନ। ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳର ସାମୁଦ୍ରିକ ଇତିହାସ ହେଉଛି ସାହସ ଓ ସାଧନାର ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକର ଉପାଖ୍ୟାନ।ଯେଉଁ ସମୟରେ ସାଗରର ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ବକ୍ଷ ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜଣା ଆଶଙ୍କାର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା, ସେହି ସମୟରେ ଉତ୍କଳର ସାଧବ ପୁଅମାନେ ନିଜ ଅଦମ୍ୟ ସାହସ ଓ ଅଫୁରନ୍ତ ଉଦ୍ୟମର ବଳରେ ଅନନ୍ତ ଜଳରାଶିକୁ ଯାତ୍ରାପଥରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ। ସାଗରର ଉତ୍ତାଳ ତରଙ୍ଗ ସେମାନଙ୍କ ସଂକଳ୍ପକୁ ଦୋହଲାଇ ପାରିନଥିଲା, ଦିଗନ୍ତର ଅଜଣା ଆହ୍ୱାନ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣର ଅଭିଳାଷକୁ ରୋକି ପାରିନଥିଲା। ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଅସୀମ ବିସ୍ତାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେମାନେ ବାଲି, ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା ଓ ବୋର୍ଣ୍ଣିଓ ପରି ଦୂରଦ୍ୱୀପ ସହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ ରଚନା କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନୌଯାତ୍ରା କେବଳ ପଣ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟର ଆଦାନପ୍ରଦାନ ନଥିଲା,ତାହା ଥିଲା ଜ୍ଞାନର ବିନିମୟ, ସଭ୍ୟତାର ସମ୍ମିଳନ, ସଂସ୍କୃତିର ଆତ୍ମୀୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଓ ବିଶ୍ୱ ସହ ଉତ୍କଳର ଏକ ଐତିହାସିକ ସଂଳାପ। ସାଧବ ପୁଅମାନଙ୍କର ସେହି ଦୁଃସାହସିକ ଯାତ୍ରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମ ଜାତୀୟ ଚେତନାର ଦିଗନ୍ତରେ ଏକ ଅବିନାଶୀ ଆଲୋକବର୍ତ୍ତିକା ହୋଇ ଜଳୁଛି। ସମୟର ସ୍ରୋତ ବହୁ ଦୂର ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।ଯୁଗ ବଦଳିଛି, ଜୀବନଧାରା ବଦଳିଛି, ବଦଳିଛି ସାଗରଯାତ୍ରାର ସ୍ୱରୂପ,କିନ୍ତୁ ଉତ୍କଳୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଗୌରବର ସ୍ମୃତି ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମ ହୃଦୟରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଜୀବନ୍ତ।କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତରେ ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ବାକାଶରେ ଅରୁଣିମାର ପ୍ରଥମ ଆଭା ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ,ସେତେବେଳେ ନଦୀ, ସରୋବର, ହ୍ରଦ ଓ ସାଗରର ଜଳରାଶିରେ ଭାସିଉଠେ କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ର ବୋଇତ। ସେହି ବୋଇତରେ ଜଳୁଥିବା ଦୀପଶିଖା ଯେପରି ଅତୀତର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦ କରି ଗୌରବର ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରିତ କରେ। ଜଳର ତରଙ୍ଗରେ ଦୋଳାୟମାନ ସେହି କ୍ଷୁଦ୍ର ବୋଇତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ ଏକ ମହାନ ଜାତିର ଅସୀମ ଆକାଂକ୍ଷା, ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରତି ଅନାବିଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଅମର କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରତି ଗଭୀର କୃତଜ୍ଞତା। ଏହା ଏକ ଏଭଳି ପରମ୍ପରା, ଯେଉଁଠି ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଅତୀତ କଥା କହେ, ଜଳର ତରଙ୍ଗରେ ଇତିହାସ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହୁଏ ଏବଂ ମାଟିର ମହକରେ ଜାତିସତ୍ତାର ଅନୁଭବ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ। ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ମହତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ଅତୀତର ସ୍ମୃତିକୁ ଉଜ୍ଜୀବିତ କରିବାରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ନୁହେଁ,ଏହା ଆମକୁ ନିଜ ମୂଳ ସହ ଯୋଡ଼ି ରଖିବାର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ସୂତ୍ର। ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଚାରରେ ରହିଛି ଆସ୍ଥାର ଗଭୀରତା, ପରମ୍ପରାର ପବିତ୍ରତା ଓ ଜାତୀୟ ଚେତନାର ଅନୁରଣନ। ଏହା ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ, ଆମର ଅତୀତ କେବଳ ସ୍ମରଣୀୟ ନୁହେଁ, ଅନୁକରଣୀୟ ମଧ୍ୟ,ଆମର ଐତିହ୍ୟ କେବଳ ଗର୍ବର ବିଷୟ ନୁହେଁ, ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ମାଣର ଏକ ମହତ୍ ପ୍ରେରଣା। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ସାଗରର ନୀଳ ଜଳରାଶି ଓ ନୈସର୍ଗିକ ଶୋଭାର ଅପୂର୍ବ ପରିବେଶରେ ଆୟୋଜିତ ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ଉତ୍ସବ ଏହି ଐତିହ୍ୟକୁ ଏକ ନୂତନ ଆୟାମ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ପ୍ରକୃତିର ଅପରୂପ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଲୋକସଂସ୍କୃତିର ମଧୁର ମୂର୍ଚ୍ଛନା ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଇତିହାସର ଗମ୍ଭୀର ଅନୁରଣନ ଯେତେବେଳେ ଏକାକାର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେଠାକାର ପରିବେଶ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହୋତ୍ସବର ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ଏଠାରେ ଉତ୍ସବ କେବଳ ଆୟୋଜନର ଆଡ଼ମ୍ବର ନୁହେଁ,ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଉତ୍ସବ, ପରମ୍ପରାର ପୁନରୁଜ୍ଜୀବନ ଓ ଆମ ସାମୂହିକ ଗୌରବବୋଧର ଏକ ଉଦାତ୍ତ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ଏପରି ମହୋତ୍ସବ ଆଞ୍ଚଳିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନର ବିକାଶ, ସ୍ଥାନୀୟ ଜନଜୀବନର ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୃଦ୍ଧି, ଲୋକକଳା ଓ ଲୋକସଂସ୍କୃତିର ସଂରକ୍ଷଣ ସହ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ଜାତୀୟ ତଥା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରିସରରେ ଅଧିକ ଗୌରବମୟ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ତେବେ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରକୃତ ମହିମା କେବଳ ଉତ୍ସବ ପାଳନରେ ନୁହେଁ, ତାହାର ସଂରକ୍ଷଣ, ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ତାହାର ଚେତନାକୁ ସଞ୍ଚାର କରିବାରେ ନିହିତ। ଇତିହାସକୁ କେବଳ ଗୌରବର ଆବେଗରେ ନୁହେଁ, ତଥ୍ୟ ଓ ଗବେଷଣାର ଆଲୋକରେ ଅନୁଶୀଳନ କରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ। ପ୍ରାଚୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟର ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ, ପ୍ରାମାଣିକ ଦଲିଲର ସଂରକ୍ଷଣ, ଐତିହାସିକ ସ୍ମୃତିସ୍ଥଳୀର ସୁରକ୍ଷା ଓ ନୂତନ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଅନୁରାଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆଜିର ସମୟର ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ। କାରଣ ଯେଉଁ ଜାତି ନିଜ ଅତୀତକୁ ଜାଣେ, ସେହି ଜାତି ନିଜ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିପାରେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ସହ ଗଢ଼ିପାରେ।
ପରିଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ, ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ କେବଳ ଅତୀତର ଏକ ସ୍ମୃତି ନୁହେଁ,ଏହା ଆମ ଜାତିସତ୍ତାର ଜୀବନ୍ତ ସ୍ପନ୍ଦନ, ଆମ ସାଂସ୍କୃତିକ ଚେତନାର ଅମର ଅନୁରଣନ ଏବଂ ଆମ ଆତ୍ମପରିଚୟର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଆଧାର। ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ତରଙ୍ଗରେ ରହିଛି ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୀପଶିଖାରେ ରହିଛି ଅତୀତର ଗୌରବ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୋଇତରେ ରହିଛି ଆଗାମୀ ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ୱପ୍ନ। ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁ ସାହସ, ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନରେ ସାଗରର ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ବକ୍ଷରେ ନିଜ ଗୌରବର ଇତିହାସ ଲେଖିଯାଇଛନ୍ତି, ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ଏହି ଐତିହ୍ୟକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି, ତାହାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ମହିମାକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖି, ଆମେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ, ସଚେତନ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଓଡ଼ିଶା ଗଢ଼ିବାର ସଂକଳ୍ପ ନେବା ଉଚିତ। ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ହେଉଛି ସାଗରର ବକ୍ଷରେ ଲିଖିତ ଉତ୍କଳର ଅମର ଗୌରବଗାଥା; ତରଙ୍ଗର ଭାଷାରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ସାହସର ସ୍ମୃତି; ଦୀପଶିଖାର ଆଲୋକରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଚିରନ୍ତନ ମହିମା। ଏହା ଅତୀତର ଗୌରବ, ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ୱାଭିମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ଏକ ସୂତ୍ରରେ ଗୁନ୍ଥି ରଖିଥିବା ଉତ୍କଳୀୟ ଜାତିସତ୍ତାର ଏକ ଅମ୍ଳାନ ମହାକାବ୍ୟ।
ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ ଦାଶ
ଯୁବ ସ୍ତମ୍ଭକାର ତଥା ସମ୍ପାଦକ
ବ୍ରଜବିଳାସ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକା,
ଅଧ୍ୟାପକ, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗ, ବାଲୁଗାଁ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ବାଣପୁର, ଖୋର୍ଦ୍ଧା
ପିନ୍ – ୭୫୨୦୩୫
ଫୋନ ନଂ: ୬୩୭୦୨୦୮୪୨୮





